Na czym polega rozliczalność energetyczna?
Odpowiedzialność i rozliczalność energetyczna to stosunkowo nowa koncepcja skoncentrowana na rzetelnym, zrównoważonym i przejrzystym rozliczaniu i kalkulacji produkcji i zużycia energii. Ponieważ sektor energetyczny należy do strategicznej działalności państwa, krajowe najwyższe organy audytu państwowego (SAI) są odpowiedzialne za audyt rozliczalności całego sektora. Unia Europejska jest światowym liderem w przechodzeniu na bardziej zrównoważone i zielone źródła energii. Rola SAI w transformacji zrównoważonego rozwoju będzie również częścią procesu rozliczalności w sektorze energetycznym. Regularne audyty są niezbędne do identyfikacji przypadków marnotrawstwa energii. Pomagają również zidentyfikować najlepsze praktyki w zakresie zużycia energii. Można uogólnić, że takie audyty mogą pomóc w osiągnięciu rozliczalności energetycznej i zrównoważonego rozwoju. Badanie wykazało, że SAI ujawniły przypadki słabej koordynacji działań, nieefektywnego ustalania strategii, niepełnego przekazywania informacji oraz błędów w księgowości podmiotów odpowiedzialnych za sprawy energetyczne. Audyty te miały jednak formę ex post, co oznacza, że dotyczyły działań audytowanych jednostek, które zostały zakończone przed rozpoczęciem audytu przez SAI. Chociaż takie audyty ujawniły nieprawidłowości, nie zapobiegły im. Ustalono, że SAI dążą do maksymalizacji swojej użyteczności poprzez audyty ex post skoncentrowane głównie na rynku krajowym. Jednak proces rozliczania energetycznego ma charakter ponadnarodowy z licznymi zmiennymi, a SAI nie są przygotowane do pełnienia funkcji ewaluatorów w skali ponadnarodowej. Najbardziej ważne pytania dotyczące energetyki z perspektywy całej UE pozostają bez odpowiedzi. Brakuje badań SAI dotyczących tego, czy stopniowe przechodzenie energetyki z tradycyjnej na „odnawialną” prowadzi do zrównoważonego rozwoju i zapewni konkurencyjność gospodarek wszystkich państw członkowskich UE. W świetle wyników badań stwierdzono, że SAI powinny zmienić swoje obecne strategie audytowe i rozważyć audyty ex ante polityki energetycznej, biorąc pod uwagę, że taka polityka wpływa na wszystkie sektory i wymiary biznesowe w dłuższej perspektywie czasowej. Badania opierały się na analizie raportów SAI. Do badań wybrano 13 (48%) z 27 SAI z UE: z Niemiec, Szwecji, Francja, Hiszpania, Portugalia, Węgry, Dania, Słowacja, Belgia, Łotwa, Bułgaria, Estonia i Litwa. Ponadto zbadano dostępne sprawozdania z rocznych działań SAI. Więcej zob. Sułkowski, Ł., Dobrowolski, Z. The role of supreme audit institutions in energy accountability in EU countries. Energy Policy 2021, 156, 11241 https://doi.org/10.1016/j.enpol.2021.112413
